Bankôra ny Baomby

Hafahafa kely ity fomba iray ity, satria raha halana mpitondra fivavahana ao amin’ny fiangonana dia mila vatan-dehilahy. Nivadika ahoana tokoa ity tanin-tsika ity ? . Vatan-dehilahy mantanjaka mi-isa 30 avy aty Diego, Ambilobe, Nosy be ary avy any amin’ny faritrin’ny SAVA no nanandeha tany Ambanja nanafika ny fiangonana Jesosy Mamonjy. Samy olona mpino avy amin’ny fiangonana Jesosy Mamonjy ireo olona ireo. Ny antony, arakin’ny loharanom-baovao dia ny zavatra mbola misy fifandraisana amin’ny disadisa misy ao anatiny fiangonana hatramin’izay. Miainga avy any amin’ny foibe miantefa aty amin’ny rantsan-piangonana mandinika. Tonga izy ireo tamin’ny fotoam-pivavahana tamin’ny alahady maraina (25 jolay. Hoy ireo nahita maso, tsy nisy zavatra nataon’izy ireo hafa tsy ny namelatra banderole teo alohan’ny fiangonana. Ny banderole dia misoratra ny fialany Pasteur ao amin’io fiangonana io. Arakin’ny loaranom-baovao ihany dia efa fantatriny Pasteur tao io zavatra handalo io ka efa nametraka fitoriana tany amin’ny komisaria ny polisy nampadalovina tao amin’ny kominy ny taratasy. Nanazava ny taratasy fitoriana tamin’izay hoe dia noho ny tsy fisiany rafitra toy ny college des Pasteurs sy ny CA eo anivony fiangonana foibe dia tsy misy olona tokony hanala azy eo. Tsy nandray baiko avy tamin’ny foibe izy tamin’izay ka nifara tamin’ny fanalana azy amin’ny fomba hafahafa io. Rehefa tonga ny mpanao gazety naharè ireo banderole mivelatra tao amin’ny fiangonana io nesorin’izy ireo moramora sady niditra tao ampiagonana izy ireo nivavaka. Tsy nisy ninoninona avy teo.

Fanotaniana saro-baliana hoan’olo-drehetra eto Diego ny hoe “efa firy taona nanofan-trano ny police judiciaire ? Namaly io fanotaniana io ny ray aman-dreny iray efa misotro ronono hoe, zaho koa efa nisy jery, efa tery ambany place kabary ny birao-dreo. Olona, efatra , dimy enina, mitovy ihany ny valiny. Midika izany fa rehefa najoro io sampan-draharahan’ny polisy io dia efa nanofa trano. Oviana ? nanomboka tamin’ny fahaleovan-tena, 50 taona izany. Nanomboka tamin’ny fanjanahan-tany, nampetrak’ireo frantsay ? tsy izany loatra no tiana hambara fa ny hoe maninona vao izao no nisy ny fanampaha-kevitra fa tokony ho hanana trano hoazy amin’izay ny polisy. Midika izany fa tsy nanana fanampaha-evitra ara-politika ny tompon’andraikitra politika teto hatramin’izay fa nametraka zavatra izao tsy laharam-pahamehana. Tsy fantatr’izy ireo mihitsiny angamba ny zavatra mahasoa ny vahoaka fa mifanohitra amin’izay no betsaka dia ny mahasoa azy. Milaza amin’izay aty afara rehefa mila seza, tsy hitan’ny fanjakana ny faritr’isika, mitongilana ny fampandrosoana, madroso ny faritry izatsy, tsy misy zava-bita ny faritr’itony. Ny fanala-hidiny fanamapaha-kevitra mila zava-baovao toy izao dia miteny fotsiny amin’ny mpana-tanteraka fa izahay mila izao dia jerena. Ny fanotaniany maro dia hoe vitan’ny fitondrana tetezamita amin’izao ny trano ?. tsy any loatra ny tian’izy ireo hambara fa hoe tokony hahavita zavatra toy izao ve ny fitondrana tetezamita tao anatiny 1 taona sy sasany ? midika izany fa zavatra efa voavolavola sy niandry Sonia teo amin’ny fitondrana teo aloha fotsiny io trano io dia nantomboka. Izay ilay fandriasana andrikitra, tokony hisaorana arak’izany fitondrana teo aloha nahavita nahatsirao ny fahasahiranana mahazo ny polisy hatramin’izay. Vita ny cour d’appel, vita ny tranon’ny mpianatra eny amin’ny oniversite, vita ny lalana, angamba tsy fitia-tena intsony izany. Niova endrika I Diego, raha misy milaza fa hoe tsy nandroso I Diego, nanana ireo zava-bita ireo mety tsy mandainga izy. Fanampahana ruban fotsiny sisa no nataon’ny sasany, izany no natao hoe continuité dans l’affaire de l’Etat. Niala tery place kabary, mbola nimpetraka tamin’ny tronon’ny boudabay ihany tetsy amin’ny tanambao amin’ny avenue Philibert Tsiranana ny PJ. Efa tsy fantatra intsony ny hofan-trano 30 000 Ar sa 60 000 Ar ? Izao izy ireo nahazo trano ny azy vaovao. Trano rihana roa ary ao amin’ny rez-de-chaussé no hasiana any PJ sy PMPM na protection de Mineur et police de Mœurs. Hifampizarana ny efitra 7, mety efatra any PJ, telo any PMPM, mbola ady koa ny amin’io. Polisy ekonomika sy siantifika ao amin’ny rihana voahaloany. Ary police migration et renseignement, surveillance de territoire any amin’ny farany ambony. Isaorana ny nahàvita.

Zava misy tsy honohono intsony ny fisian’io fitrandrahana zanakin’ny concombre de mer io ao amin’ny faritrin’ny Ambanja. Mianbina ny hahatratra izy io foana ireo avy amin’ny surveillance de pêche efa volana maromaro izay. Tsy toy ny harena voanjanaharin-tsika sasany hatao tantely afa-drakotra fidrandrahana ity zava-boaary iray ity fa miseho ary tena miasa ireo tompon’andraikitra hamogotra ny tsy rariny. Tratra teo Ambalavelona Ambanja ny lehilahy iray nitondra ny dingadingana mbola zanany avy tany amin’ny kominy Ambalahonko fokontany Ambiky ny sabotsy 19 jolay tokony tamin’ny 8 maraina. Vanga milanja 55 kilao saiky hentina halafo aty Diego raha vao navy nividy ilay ranamana. Tricot TX no hilaza ara-tsiantifika ny concombre de mer latsakin’ny 11 cm. Concombre de mer amin’ny vahiny, dingadingana aty avaratra, vanga any amin’ny toera-kafa samy anarana hilazana azy izany. Ny BPR na brigade police Routière teo Ambalavevola no nahatratra izao zavatra izao. Arakin’ny lalana anefa dia rarany ny mintrandraka ity Tricot TX ity arakin’ny Arrêté N° 525 tamin’ny 5 febroary 1975. Nipotehina ny vokatra rehefa avy natao “saisie” ka nariana teny amin’ny reniranon’ny Sambirano. Io ihany no mba sazy hazoni’reo olona tratra mandika lalana amin’io. Zavatra anisan’ny tsara sy lafo vidy ny dingadingana any amin’ny firenea aziatika, hatao sakafo izy io. Aty amin-tsika kosa dia tsy mbola mahalala loatra izany fa mbola tavela amin’ny fivarotana fotsiny. Mitohy ihany ny fanentanana hataon’ireo tompon’andraikitra mahakasika ny zavatra. Marihina fa olona mahazo miasa sy mitrandraka ny harena andranomasina tsara sy ara-dalana ilay ranamana tratra fa noho izy nitondra ny zvatra voarara no nanaovana ny saisie ny entany.

Eny, malalaka ny tantsaha amin’ny toerana hivarotany ny vokatriny. Nefa ny zavatra tsara ho fantatra dia ny nanaovana ny hasima ao Ambilobe dia noho io hasy na cotton io hambolen’ireo tantsaha ao. Raha tsy hivarotra cotton amin’ny HASIMA ny tantsaha dia mety ho faty ny ny orin’asa. Tsy vitan’ny misy manodina amin’ny toeran-kafa ny hivarotana ny cotton dia mbola manararaotra ireo tantsaha koa amin’ny vdiny ambany ilay mpividy. Tamin’ity taona ity no nahatsapana izany zavatra hafahafa ity. Teo aloha, ny hasima dia misy fifanaraha tamin’ny tantsaha, izy no miantoka masimboly sy zezika ary ny mividy azy any aminy. Izay foana no fomba fiasa. Nandalo fahasahiranana ny Hasima tapaka mazava loatra ny fiaraha-miasa nisy taminy sy ireo tantsaha. Nihenahena ireo tantsaha tamin’ny toerana hivarona ny vokany. Tsy maintsy nandalo tamin’ny dingana nanome orin’asa tsy miankina amin’ny fanjakana ny hitantana ny Hasima, ka lasan’ny Geo cotton izany. Tao anelanelana tao dia nisy olona tao anatiny fikambanany mpamboly no nanodina ny lohan’ny tantsaha hivarotra ny vokany any aminy. Ny mahagaga koa anefa dia mody fanina amin’io zavatra io ireo mpitantana Malagasy mahalala izany ao amin’ny orin’asa Geo cotton. Mody manao tatitra diso toy ny hoe simba ny cotton tamin’ity taona ity. Potika noho ny orana sy afo, ratsy toerana ny cotton tany amin’ny tantsaha ka simba nefa ny antsasakiny cotton dia halefa halafo any amin’ny olo-kafa. Ny loza koa dia vidiny amin’ny 100 Ar ny kilao raha tokony 610 Ar izany. Ny tantsaha moa tsy mahalala izany fa hoe sahirana dia mivarotra. Fa arakin’ny loaranom-baovao dia any Port-berge no hivarotanin’ireto olona ireto ny cotton amin’ny 400 Ar ny kilao. Na izany aza dia mbola misy any ho any amin’ny 500 taonina ny cotton mbola tsy lafo any amin’ny tantsaha miandry fotoanany. Ny mahatsara azy mantsy dia fantatriny teknisianiny Hasima teo aloha ny vokatra hadrasany avy amin’ny tantsaha isan-taona.

Efa volana maromaro izay, hamboarina ao amin’ny secren ny sambony cargo TINA. Efa nintondra sambo gasy antsoina hoe RAMENA koa izy talohan’ny TINA. Roa ora taty afara nilatsahan’ny tao anatin’ny rano, vao nisy nahita ny fatiny. Fa arakiny vaovao azo dia avy nisotrosotro I komandà tamin’io fotoana io. Ny zavatra ao anatin’ny rano koa anefa tsy fantatra, toy ny vy sy ny namany. Ny sambo anefa efa andalam-pahavitàna.

Farany teo, lozam-pifaoivoizana niseho teo anolohany fiangonana FJKM, olona telo naratra iray zaza kely. Mitombo isan’andro ny cyclo-posy nefa 13 fotsiny nahazo permis ara-dalana mitodra izany. Hatramin’ny be ny Tanana tratra mitondra moto tsy manao casque. Racolage hataon’ireo fiara mpitatitra olona nefa ny arabe tery feno mpivarotro amin’ny sisiny. Tsy mety tenenina intsony ireo mpivarotra satria misy olona mpitandro ny filaminana ambadika mahazo écolage. Ireo rehetra ireo tranga hita sy tratra tao anatiny herin’andro hentina hilazana fa gaboraraka ny fifamoivoizana ao Ambanja. Lozam-pifamoivoizana. Tamin’ny sabotsy tolak’andro tokony tamin’ny 3 ora, niseho ity lozam-pifamoivoizana ity. Fiara manao racolage, nandona olona mitondra bisikleta. Nimpitika ilay olona ary naratra tsaboina eny amin’ny Clinique, mpotika ny bisikleta. Nifansesy ny tranga avy teo, nandona olona nintondra moto teo aloha ilay fiara. Naratra ihany koa ilay mpitondra sy zaza kely nentin’ilay moto. Tsy vitany lalana efa tery, arabam-pirenena iray tokona mba lalana sokajina azo hivezivezena dia feno tsy fanajana lalana. Miseho isan’andro ny lozam-pifamoivoizana ao Ambanja amin’ity lalana ity noho izy be mampiasa, nefa ny mpandeha tongotra mi-style eo ambony arabe. Tery ny lalana. Efa tsy 15 metatra intsony ny fahalalahany lalalam-pirenena nohon’ny fisiana’ireo olona marobe mivarotra amoron-dalana. Manomboka any amin’ny tetezana hatrany bazary kely Tanambao V. Tery ny lalana, mihezaka ny kominy mandamina ireo olona ireo nefa misy miharo sy misy mamaly. Sarotro anefa hanala sasany nefa ny sasany tsy afaka. Tsipihina manokana eto ireo mpivatra eo amin’ny tokontanin’ny tranony mpiasan’ny paositra, eo amin’ny tokontanin’ny zandaro, eo amin’ny tokotanin’ny fonja. Ny fantatra anefa tany miaramila izy ireo ka tsy tokony hidirana nefa misy mandray ecolage miaro ireo mpivarotra ao. Fomba fanao efa mahazatra hataon’ireo lehibe mifanesy teo ny manaiky ny écolage. Dikan’izany dia mamaly tsy hiala ireo mpivarotra sasany satria ny namany tsy voakitika. Mirogatra ny cyclo posy. Mitonbo isan’andro ny cyclo posy miasa ao Ambanja tampon-tanana. 13 fotsiny ny olona mba nianatra mahazo alalana mitondra izany tao amin’ny Auto ecole avenir. Nefa efa 60 mihoatra ireo cyclo posy miasa ao amin’izao. Manampy trotraka amin’izay ny tsy fanarahan-dalana ny fifamoivoizana, miseho isan’andro ny loza. Nanadio ny polisy. Tezitra ireo tompon’andraikitra mba nanaitra ny olona fa misy lalàna ity tany ity. Nanomboka nanao operation ny polisy tamin’ny tinainy teo. Vokany, hatramin’ny be ny Tanana tratra mitondra moto tsy nitondra casque. Be ny Tanana avy aty Diego II izy io, mianpy ireo olona tsotra maro be tratra. Ezahina hitohy ny toy izany satria mba ho tetika hentina hanadio ny gaboraraka.

Mitohy hatrany ny fanerena ara-politika hataon’ny movansy telo ato diego mba hampijoroana ny tetezamita tena izy. Anisan’izany dia tsy mitsahatra ary hitohy hatrany ny fanaovana taratasy fangatahana hamoriam-bahoaka eny amin’ny kominy sy distrika. Tsy kivy ary tsy reraka na dia tsy mahazo na havezivezy izy ireo. Ny tanjona amin’ny famoriam-bahoaka anefa dia ny hampita ireo vaovao mahaliana ny vahoaka manodidina ny raharaham-pirenena izay hafeniny haino aman-jerim-panjakana fa tsy hanaratsy olona na hanompa olona hoy ireo mpitarika movansy. Nihevitra hanao famoriam-bahoaka ny movansy telo teto diego tamin’ny sabotsy lasa teo (17 joaly) raha nametraka fangatahana tamin’ny robia 14 jolay. Nanaraka io fangatahana io I Atoa Manoely sy Richard tamin’ny zoma 16 jolay satria rahapitso ny fotoana. Tao amin’ny kominy no nametraha azy ka tao no nandehanana vohaloany. Nifampiresaka tamin’ny sekretera jeneraliny kominy izy mirahalahy. Maro ny resaka nivoaka fa indrindra ny hoe raha mbola eto amin’ny toerana izy SG dia tsy omeny, na inona hivoka sy hitranga, ny kianjan’ny 13 Mai na kianjan’ny demokrasia izany noho izy io hono intérêt publique. Io kianja io ihany ny kianja na toerana hangatahina ao anatiny taratasy. Nampisafidy toerana maromaro izy mba hosolony 13 Mai tsy omeny, dia ao amin’ny stade annexe, mitabe, ary ambadikin’ny gymnase. Lasa avy teo ny famezivezena. Ndaho anareo mandeha any amin’ny sefo distrika mangala “autorisation de manifestation” vao avy eo omeko ny toerana hoy SG ny kominy. Soa ihany fa tsy lavitra ny biraon’ny kominy ny toerana misy ny biraon’ny distrika. Soa ihany mba tratra tao amin’ny biraony ingahy sefo ditrika. Nilazaina taminy ny resaka tany amin’ny SG. Nilaza sefo ditrika fa lazao omeny kominy aloha ny toerana vao omeko ny autorisation. Sady ny taratasy fangatahana dia tsy maintsy hatao 5 andro mialoha hoy izy sefo ditrika tamin’ireo hiraka roa lahy ireto. Niverina tamin’ny SG indray nanomboka niakatra ny feo satria efa nanotany hoe anao moa mankasitraka io fitondrana io Atoa SG ? hoy atoa Manoely. Efa toy izay foana raha hangataka ny fahazaohan-dalana hanao fihetsiketsehana famoriam-bahoaka ny movansy telo eto Diego hatramin’izay. Havezivezy, hampijalina, hatao toy ny zaza kely, mety hampandihizina amin’ny vatomamy. Nilaza atoa Manoely tamin’ny teninny farany hoe, hametraka fangatahana indray izahay amin’ny manaraka ary tsy izahay roa ity fa maromaro izahay ho tonga aty aminao. Ary hatao confrontation anareo sy sefo distrika. Ho hita eo izay mandrebireby olona. Fantaro koa anie hoy Atoa Manoely ny zavatra hataonreo izao mety hataon’olona aminreo rahapitso.

Nanao “bilan” ny taom-pianarana lasa teo ny proviseur tamin’ity herin’andro handehan’ireo mpianatra hanao fialan-tsasatra. Voakasika tamin’izany ireo kilasy seconde sy première. Niakatra be ny tahan’ny famerenana kilasy tao amin’ny sekoly, sady nidina ny farim-pahaizana hoan’ireo nafaka. Nahatratra 20 à 25 % izany raha 75 % ny tahan’ny fiakarana kilasy. 5 % kosa ny tahan’ny fandrohahana noho ny antony maro. Nisedra olana maro ny lycee tamin’ity taona ity, fa indrindra ny tsy fahampiany trano fianarana. Raha mangala mpianatra 600 isan-taona ny lycee tany aloha dia nakarina 800 tamin’ity, nefa ny sekoly tsy nitombo. Tsy ampy ny trano fianarana tao, tsy ampy koa ny mpampianatra, niafy tao mba hahavitana ny taona izany. Raha ny tokony ho izy dia hampiana 5 ny efi-trano fianarana ao amin’ny lycee. Misy voka-dratsiny ihany ity demokrasia ity hoy ity hoy proviseur satria in-droa ny sekoly namaha ny olan’ny fitokonam-pianatra. Rehfa misy zavatra tsy mifanaraka amin’ireo mpianatra dia mitangorona dia mitokona. Tsara ny demokrasia, tsara ny fanehoan-kevitra nefa lasa fomba fahazarana ny mi-grevo.. ireo izay voatery norohahina kosa dia noho ny famerenana in-telo ny kilasy iray sy ny fomba fitondràn-tena tao amin’ny sekoly tsy nendrika. Misy fiantraikany tamin’ny fianany mpianatra ihany ny krizy niainana satria maro amin’ireo mpianatra zanak’olona avy ambanivolo. Sahirana ny ray aman-dreny sahirana koa ny zanaka ka tsy afaka manohy intsony ny fianarany. Mitaky ny hampitoboana ny trano fianarana ao amin’ny lycee ingahy proviseur AtoaTavandra Albert.